I.     INTRODUKSYON:

Tatangkain natin ditong 1) mabigyan ng payak na paglalarawan sa dalawang modelong panggramatika ni Chomsky, 2.) gamitin ang dalawang modelo sa pangungusap na bumili ng kendi si Mario paa sa bata, 3) talakayin ang kalakasan at kahinaan ng dalawang modelo, at 4) mabigyan ng ilang pagkuro-kuro tungkol sa implikasyon ng mga ito sa larangan ng pagtuturo ng wika.

Bukambibig ngayon ang pangalan ni Chomsky at ang kanyang modelong transformational-Generative Grammar sa larangan ng linggwistika. Magiging katawa-tawa ang katayuan ng isang mag-aaral sa linggwistika kung kung hindi siya magkakaroon kahit kaunti man lamang na kaalaman tungkol sa mga modelong panggramatika ni Chomsky kahit hindi siya naniniwala sa mga ito. Sa katotohanan ay lumitaw sa manunulat na ito na magiging mahirap unawain ang kasalukuyan at sa susunod pang mga kalakaran sa linggwistika kung ang mga mag-aaral ay walang kaalaman sa transformational-generative grammar ni Chomsky.

Ang dalawang pangunahing sangguniang ginamit sa talakay na ito ay ang dalawang aklat ni Chomsky—SYNTACTIC STRACTURES:1957 (mula rito’y tatawaging STRACTURES 1957, at ASPECT OF THE THEORY OF SYNTAX:1965 (Mula rito’y tatawaging ASPECTS 1965)

 

II.   Layunin:

Pagkaraang matalakay ang aralin, ikaw ay inaasahang;

1.       Nabibigyan ng payak na paglalarawan ang dalawang modelo;

2.       Nagagamit ang dalawang modelo sa pagbuo ng pangungusap;

3.      Natatalakay ang kalakasan at kahinaan ng dalawang modelo; at

4.      Nakahihinuha ng ilang pagkuro-kuro hinggil sa implikasyon ng mga ito sa larangan ng pagtuturo ng wika.

III.            PANIMULANG-GAWAIN:

Panuto: Gumawa ng limang pangungusap na nauuri sa karaniwang ayos at limang pangungusap naman sadi karaniwang ayos.

 

IV.       BATAYANG-KAALAMAN:

Pagbubuod sa Dalawang Modelo

1.        STRACTURES 1957. Noong mga taong 1951 at 1955, samantalang nag-aaral sa Harvard University bilang isang fellows, si Chomsky ay nagkaideya na ang mga mag-aaral ng sintaks o palaugnayan ng isang wika ay maaaring isagawa sa paraang autonomous o hiwalay sa ibang antas ng wika. Bago rito, ang interes ni Chomsky ay tungkol sa tinatawag sa Ingles na ‘Mathematical Theory of formal Language’. Noong 1957, agkatapos niyang mahantad sa mga kilalang linggwistikang tulad nina Harris, Goodman, Quine, Halle, at iba pa ay naglabas si Chomsky ng isang monograp na may pamagat na SYNTACTIC STRUCTURES, isang kaganapan ng kanyang matibay na paniniwala na ang gramatika ay mapag-aaralan nang hiwalay sa kahulugan. (ef. p. 17) kung sabagay ay hindi naman niya lubusang isinasantabi ang semantika sapagkat tinanggap naman niya ang relasyon ng sintaksis at semantika ay maaaring pag-aralan pagkatapos pag-aralan nang hiwalay ang sintaksis.

Nang lumabas ang SYNTATCTIC STRUCTURES ni Chomsky ay nayanig ang pundasyon ng Istrukturalismo sa Amerika. Magugunita na nang mga panahong iyon, ang daigdig ng linggwistika sa Amerika ay nagdodominahan ng Istrukturalismo na pormal na nagsimula ang ipalathala ni Bloomfield ang kanyang aklat na may pamagat na LANGUAGE noong 1933. Lumaganap nang lumaganap at naging palasak sa Amerika ang Istrukturalismo makaraan ang mga dalawampung taon.

Sa kabuuan, ang mga istrukturalismo ay nagbibigay-diin sa istruktura o anyo at hind isa kahulugan. Para sa kanila, ang semantika ay hindi lubhang mahalaga bagama’t hindi nila kailanman ikinaila na ang wika ay binubuo ng tunog (sound) at kahulugan (meaning). Si Bloomfield mismo ang nagsabing in human speech, different sounds have different meanings. To study this co-ordination of certain sounds with certain meaning is to study language.’ (Bloomfield 1933:77) Gayunpaman, may pagkakataon na si Bloomfield ay nagsasawalang-kibo na lamang kapag hindi niya maipaliwanag sa mga kaagham na pamamaraan ang tungkol sa semantika ng wika. (Gonzales 1971:1) Ito ang maaaring matibay na dahilan kung bakit karamihan sa gawa ni Bloomfield ay tungkol sa ponolohiya o palatunugan na nagpatotoo sa sabi ng mga makabagong mga linggwista na si Bloomfield at kanyang mga kasama ay sobra ang ginawang pagpapahalaga at pag-aaral sa palatunugan (‘phonetic bias’). Ang totoo, kahit ang tinatawag na mga neo-Bloomfieldians o ang pangkat ng makabagong linggwista na naniniwala pa rin kay Bloomfied ay masasabing ang iba’t ibang antas ng wika ay maaaringpag-aralan nang hindi na kailangang osaalang-alang pa ang kahulugan. Si Harris, halimbawa, na kilala bilang ‘transfigure’ sa mga naniniwala sa istrukturalismo at sa transpormasyonalismo ay nakilala pa rin nitong dakong huli dahil sa kanyang ‘philosophical reductionism’ na ang ibig sabihin ay sa pamamagitan lamang ng mga tunog inilalarawan niya ang isang wika.

Bumalik tayo kay Chomsky. Sa aklat ni Chomsky ay nagpakita siya ng isang modelo, isang paraan ng paglalarawan sa ‘competence’, ng isang tao sa paggamit ng wika. Katumbas ang ‘Competence’, sabi niya, ng tinatawag ni Humbolt na ‘form.’Ang anyo ng wika, ayon kay Chomsky, ay yaong walang pagbabagong salik na nagbibigay-buhay at kahalagahan sa bawat particular na nagsasalita. Sa ibang salita, sa pamamagitan lamang ng kaalaman sa panloob na representasyon ng anyo maaaring magkaroon ng kakayahan ang isang tao sap ag-unawa at paggamit sa isang wika. Na kaya lamang nagkakaunawaan ang dalawang taong nagtatalastasan ay sapagkat kapwa nila alam ang panloob na anyo ng wikang kanilang ginagamit. Para kay Chomsky, ang panloob na anyong ito ng wika ang siyang kailangang mailarawan sa isang gramatika.

Ang sabi ni Chomsky:

A generative grammar is an attempt tp represent, in a precise manner, certain aspect of the form of language, and a particular theory of generative grammar is an attempt to specify those aspects of form that are a common human possession—in Humboldtian terms, one might identify this matter with the underlying general form of all language. (Chomsky 1962b: 184)

Sa STRUCTURES 1957 ay tiningnan ni Chomsky ang wika sa isang paraang matematikal. Ginamit niya rito ang kanyang kaalaman sa matematika, tulad ng tinatawag na probalistic theory, set theory, finite state theory, concatebation algebra, graph theory. At iba pa. Ginamit din niya rito ang kanyang kaalaman sa ‘Computer language’ at ‘symbolic logic.’ Sinabi niyang ang kanyang modelo sa gramatika ay tulad ng isang automaton na magpapalabas (generate) ng lahat ng maaaring palabasin tamang pangungusap sa isang particular na wika.

Ang pamamaraan ni Chomsky ay maituturing na di natural na paraan ng paglalarawan sa wika, lalo na ng mga di nakauunawa sa kanyang ginagawa. Maaaring sabihin na pinahihirapan ni Chomsky ang pag-aaral sa isang buhay na kasangkapan sa pakikipagtalastasan ng tao—ang wika. Subalit nakinig kay Chomsky ang daigdig ng linggwistika, kundi man naiwala ang karamihan. Maaaring ang dahilan ay sapagkat dumating ang modelong ‘matematikal’ ni Chomsky nang ang daigdig ay nagbabago tungo sa panahon ng ‘computer.’

Sa kabuuan ay tinangka ni Chomsky na bumuo ng isang modelong panggramatika sa antas ng sintaksis na tinawag niyang “phrase structure.’ Sa ibang salita, ang kanyang gramatika ay magpapalabas (generate) ng mga parirala. At kung titingnan nang malapitan ang kanyang modelo, masasabing sa ubod niyon ay naroon pa rin ang paraang ginagamit sa modelong Immediate Constituent. Naiba lamang ang paraan ng paglalarawan. Ang sabi ng ni Chafe tungkol sa modelo ni Chomsky: “Chmsky’s notion of phrase structure seemed to me at best to be caricature of the IC model as I understood it. (Chafe 1970:2)

Malinaw na hindi nagpapangita ang mga pananaw nina Chomsky at Chafe. Sa gramatikang ‘phrase stucture’ ay tinangka ni Chomsky na remedyuhan ang alam ng karamihang kakulangan sa modelong IC sa pamamagitan ng paggamit niya ng mga transformasyon. Ang pangungusap (1) sa ibaba, halimbawa, ay isang pangunusap na kernel, ( a simple declarative sentence in the active voice from which both simpler and more complicated English sentences may be derived by transformation). Ito ay nabuo sa pamamagitan ng tinatawag niyang ‘phrase structure rules.’ Samantala, ang pangungusap (2) ay isang transpormasyon ng pangungusap na kernel na siyang pinaghanguan.

1)       The man hit the ball.

2)      The ball was hit by the man.

Pansinin na ang (2) ay anyong ‘passive ng anyong “active” ng (1). Ayon kay Chomsky, ang (2) ay nabubuo sa pamamagitan ng paggamit ng opsyunal na tuntuning ‘passive transformation.’

Ibinigay niya ang sumusunod bilang halimbawa ng kanyang tinatawag na ‘phrase structure sentence rules.’

3)      (i)           sentenceà NP + VP

(ii)           NPà T + N

(iii)          VPàVerb + NP

(iV)         Tà the

(v)          Nàman, ball, etc.

(vi)         Verbàhit, took, etc.     

Pagkatapos ay ipinakita niya kung paanong ang pangungusap na the man hit tha ball ay nahango sa pamamagitan ng pagsunod sa mga nabanggit na tuntunin. Ang mga bilang na arabiko sag awing kanan ay tumutukoy sa bilang ng tuntunin sa (3).

4)       NP + VP                                                                                (i)

           T + N + VP                                                                            (iii)

           T + N + Verb + NP                                                             (iii)

           The + N + Verb + NP                                                        (iv)

           The + man + Verb + NP                                                  (v)

           The + man + hit + NP                                                      (vi)

           The + man + hit + T+ N                                                   (vii)

           The + man + hit + the + N                                             (ix)

           The + man +hit + the + ball                                           (x)

Ang nasa itaas ay ang unang component ng gramatika heneratibo (generative grammar) ni Chomsky, ayon sa kanyang STRUCTURES 1957. Binubuo ito ng phrase-stuctures ’ules' na magpapalabas ng pangungusap na kumakatawan o nagrerepresinta sa balangkas ng isang pangungusap (isang pangungusap na kernel). Ayon kay Chomsky ay mapapadali sa Ingles kung lilimitahan o magmumula ang paglalarawan sa mga pangungusap na kernel at mula rito’y bubuo ng iba pang mga pangungusap sa pamamagitan ng paggamit ng mga transformasyon.

Pansinin, kung sabagay, na ang ibinigay niyang mga tuntunin sa (3), bagamat sapat nang magamit upang makabuo ng pangungusap na tulad ng nasa (1), ay makukunan pa rin ng mga maling pangungusap (deviant anomalous sentences) na tulad ng *The ball took the man. Ito ang malaking-malaking kahinaan ng STRUCTURES 1957 ni Chomsky na tinangka niyang remedyuhan sa kanyang ASPECTS 1965.

Ang pangalawang component ng modelo ni Chomsky ay binubuo ng mga tuntuning transpormasyonal. Sa pamamagitan ng mga tuntuning traspormasyonal na ito ay maaaring isagawa ang mga sumusunod: (1) permutasyon—pagbabagong-ayos ng mga salita sa pangungusap, halimbawa, ang pangungusap na tahas (active) ay gagawing balintiyak (passive), (2) pagdaragdag (adjunction)—pagdaragdag ng mga salita sa pangungusap, halimbawa, 16, 17,  (3) pag-uugnay (conjoining)—pagsasama ng dalawang pangungusap, halimbawa, 19, (4) pagbabawas (deletion)—pagkakaltas ng mga salita sa pangungusap, halimbawa, 17 at (5) pagpapalit (substitution)—pagpapalit sa isang salita o parirala ng ibang salita o parirala.

Kinasipika ni Chomsky ang lahat ng transpormasyon sa dalawa: ‘singulary’ at ‘generalized.’ Ang transpormasyong singulary ay tulad ng halimbawa sa (4) na isa-isang ginagamit ang mga tuntunin upang makabuo ng pangungusap na katumbas ng unang pangungusap. Ang transpormasyong generalized.’ Naman ay pagbuo ng isang pangungusap mula sa dalawang pangungusap, na ang isang, tuntuning transpormasyonal ay nagagamit sa dalawang ‘phrase makers.’

Maibibigay na halimbawa ng tranpormasyong ‘singulary’ ang (4), na kung ang The man hit the ball na isang pangungusap na ‘active’ ay gagawing passive,’ magagamit ang opsyunal na tuntuning ‘passive transpormasyonal,’ gaya ng sumusunod:

5) Structural Analysis;   NP₁—Aux—V—NP₂

         Structural change:   X₁—X₂—X₃—X₄ àX₄—X₂+ be-en—X₃—by+X₁

Ang ibig sabihin ng tuntunin ay ganito: kung gagawing ‘passive’ ang pangungusap, pagpalitin ang pusisyon ng NP1 at NP2; pagkatapos ay idagdag ang wastong anyo ng pandiwang be at ang preposition na by sa pagitan ng V at ng NP1.

Pansinin na Matangi sa transpormasyon na idinagdag sa sintaksis, ang pamamaraan ni Chomsky ay istruktural pa rin. Pansinin din na ang pokus o tuon ay nasa balangkas o anyo ng wika at wala sa kahulugan. Ito ang kahinaan o limitasyon ng istrukturalismo Sa ganitong modelo ay posibleng makahango ng mga mali o walang diwang pangungusap.

Si Chomsky mismo ay nagbigay ng magandang halimbawa kung paanong ang isang modelong nagbibigay-diin sa balangkas at hind isa kahulugan ay makapagbibigay ng maling pangungusap:

6) Clorless green ideas sleep furiously.

Ang ikatlo at pangunahing component sa modelong 1957 ni Chomsky ay binubuo ng isang set ng mga tuntuning morpoponemiko na nagtuturo kung papaano bibigkasin ang pangungusap. Ibinigay na halimbawa ni Chomsky ang sumusunod:

7)           (i) walk à/wƏk/

               (ii) take + past à /tuk/

               (iii) /…D/+past à /…D/+/i/ (where D=/t/ or /d/)

               (iv) /…Cunv/ + past à/…Cunv/ + /t/ (where Cunv is an unvoiced consonant)

               (vi) past à /d/

               (vii) take à/teyk/ etc.

Pansinin na mahalagang-mahalag rito ang wastong pagsusunod-sunod ng mga tuntunin. Halimbawa, kailangang mauna ang tuntunin (ii) sa tuntunin (v) o (vii) ipang hindi lumabas ang anyong /tykt/ para sa anyong pangnakaraan ng take.

Malalagom ang modelong 1957 ni Chomsky, gaya ng sumusunod:

8)           Initial element (S)

              

               Phrase structure component

 

               Transformational component

 

               Morphophonemic component

 

               Phonological representation of S

2.       ASPECTS 1965. Sa sumunod na mga taon, mula nang mailathala ang STRUCTURES 1957 ni Chomsky, ay tumanggap siya ng iba’t ibang puna mula sa ibang mga linggwista. Kaya’t sa hangad ni Chomsky na maremedyuhan ang mga kahinaan ng kanyang SRUCTURES 1957 ay ipinalabas niya abg ASPECTS 1965. Ang sabi ni Chomsky:

Deficiencies of various kinds have been discovered in the first attempts to formulate a theory of transformational generative grammar and in the descriptive analysis pf particular languages that motivated these formulations. At the same time, it has become apparent that this formulation can be extended and deepened in certain ways.

 

Sa bersyong 1965, ang mga component sa bersyong 1957, gaya ng paglalagom sa (8), ay nagkakaroon ng ilang modipikasyon. Bukod sa tinanggap na mga pun ani Chomsky, ang isa pang maaaring nakapag-udyok sa kanya upang magkaroon ng ikalawang bersyon ang kanyang modelo, ay atensyon na iniukol niya sa semantika nang sumunod na mga taon, bagama’t hindi niya tinanggap ito nang lantaran. Sa STRUCTURES 1957 ay sinabi ni Chomsky, gaya ng nabanggit na sa dakong una, na ang semantika ay mapag-aaralan lamang pagkatapos a pag-aralan nang hiwalay ang ‘syntactic structures.’      (sf. P. 17)

Malinaw na sa modelong 1965 ay pinag-isipan ni Chmsky ang kanyang dating paniniwala at maaaring nakumbinsi siya ng kanyang mga kritiko na kailangang pag-ukulan niya ng pansin ang panig ng semantika. Gayunpaman, sinabi niyang ang anumang mungkahing modipikasyon ng kanyang mga kritiko ay ibang paraan lamang ng paglalarawan (mere notational variants) sa kanyang modelo.

Subukin nating paghambingin ang pusisyon ni Chomsky sa kanyang ASPECTS 1965, na ating nilagom na (9) at ang kanyang pusisyon sa kanyang STRUCTURES 1957 na nilagom din natin sa (8):

·         9)

Initial Element

Syntactic Component

 

         Transformational                                                           Base
          Subcomponent                                                 Subcomponent

 

                                                                                                       Deep
                                                                                                  Structures

 

          Phonological                                                              Semantic
        Interpretation                                                        Interpretation
                rules                                                                              rules

 

Sounds                                                                       meaning

 

Pansinin na ang ‘syntactic component’ sa (9) ay binubuo na ngayon ng dalawang subcomponent—ng ‘base component’ at ng ‘transformational component.’ Abg ‘base component’ ay tumutugon sa ‘phrase structure component’ sa kanyang modelong 1957 sapagkat ang tungkulin nito’y ilabas ang natatagong mga pangungusap na kilala na ‘deep structures.’

Sa simpleng pagpapaliwanag, ang sintaksis ay nagbibigay ng impormasyon tungkol sa balangkas ng isang pangungusap; ang mga transpormasyon ay tumitiyak sa mga proseso ng pagbabagong pagdaraanan ng pangungusap; ang ponolohiya ay masasabi kung papaanong ito’y biigkasin; at ang semantika ay nagsasabi kung ano ang ibig sabihin nito. Ang ‘phonological component’ at ang ‘semantic component’ ay kilala rin sa tawag na ‘interpretative’ sapagkat sa pamamagitan ng mga ito natitiyak ang kahulugan at wastong bigkas ng pnagungusap. Ang gramatika, samakatwid, sa ASPECTS 1965 ay ang relasyon ng mga tunog at ng kahulugan. Mangyari pa, ito’y dati ang kaalaman ngunit napag-anyong bago ni Chomsky dahil sa kanyang bago at naiibang pamamaraan.

Semantic component (undedined) = Interpretative Semantics

Ito ang modelong 1965 ni Chomsky, tumtuon sa konsepto ng ‘deep structures’ na itinuturing niyang nasa pagitan ng ‘base component’ at ng ‘semantic component’, gaya ng makikita sa ibaba:

10)                                                              Deep                Surface                 Phonetic
                                                                 structure           structure               structure

 

Sa bahaging ito’y makabubuting linawin natin ang maling pangungusap sa (6) ay maaaring lumabas sa modelong 1957 sapagkat hindi pinagukulan ng pansin ni Chomsky ang kahulugan o semantika. Sa kanyang modelong 1965 ay tinangka niyang remedyuhan ito sa pamamagitan ng paglalagay ng ‘distinctive features’ sa leksikon. Tingnan natin ang isang halimbawang kinuha sa ASPECTS 1965, p. 85 na mismo minodipika natin nang kaunti para sa ating layunin:

11)           (i) NP à(Det) N (S)

(ii) N à [+ N, ± common]

(iii) [+ common] à[ ±counts]

(iv) [-common] à [±Animate]

(v) [±Animate] à [±human]

(vi) [-count] à [±abstract]

3.       Ang tuntunin (i) ay isang ‘phrase-structure rule na katulad ng nasa kanyang bersyong 1957. Ang nasabing mga tuntunin ay pormal nang tinawag ngayong ‘branching rules’ ni Chomsky. Ang mga tuntunin mula sa (ii) hanggang (vi) ay tinawag niyang ‘subcategorization rules.’ Ang tungkulin ng mga ito ay bigyan ng set o features’ ang kategoryang N. Kung titingnan natin ang ‘subcategorization rules’ sa itaas ay masasabi natin ang mga sumusunod: Ang Kategoryang N ay may katangiang isang ‘pangngalan’ na maaaring [+karaniwan]; ang lahat naman ng kategoryang may katangiang [+karaniwan] ay kailangang maging alinman sa [+may bilang] o [-may bilang]; etsetera. Ang mabubuong set ng mga ‘features’ ay tinatawag na ‘complex symbol’ (CS). Tingnan natin ang sumusunod na halimbawa ni Chomsky:

·        

Boy

+N +common +count +Animate +Human +Masculine

12)         

 

          

 

 

Ang ibig sabihin nito, ang salitang boy ay may bilang (countable), karaniwan (common), may buhay (animate), tao (human), maskulino (Masculine). Ang tatlong sunod-sunod na tuldok sa ibaba ay nagsasaad na maaaring mayroon pang ibang ‘features’ na maisasama sa loob ng matrix.

 

Pagsusuri sa Isang Tagalog na Pangungusap

 

Ang sumusunod ay ang mga pagsusuri sa pangungusap na

 

13) Bumili ng kendi si Mario para sa bata, ayon sa dalawang bersyon ng modelongg ‘transformational-generative grammar ni Chomsky.

 

Ayon sa STRUCTURES 195

           Ang pangungusap (13) ay maituturing na kernel; na ang pariralang pang-ukol na para sa bata ay maituturing na isa lamang pagpapalawak, isang ‘reservational verbal complement.’ Mangangailangan tayo ng mga tuntunin sa transformasyon na gaya ng mga sumusunod:

 

·         14) S à VP + NP1 (PP)                                                 NP2 à ng + N2

       VP à Verb + NP2                                                      NP3 à sa + N3

       PP à Prep + NP3                                                      Af à -um-

       Verb àAf + V                                                             Verb à bili

       NP1 à si + N1                                                             N à bata, kendi, Mario

 

Sa pamamagitan ng (14) ay makabubuo tayo ng dayagram na tulad ng nasa ibaba:

 

·        

Mario

bili

bata

sa

para

si

kendiCV

ng

-um-

V

NP2

Af

V

T

N

Prep

NP3

T

N

T

N

S

NP1

VP

PP

15)     

 

 

 

 

 

 

At sa pamamagitan naman ng isang tuntunin sap ag-uugnay ay maikakabit natin ang panlaping -um- sa pandiwang bili, kaya’t magiging bumili.

May isa pang maaaring paraan ng pagsusuri sa pangungusap (13), kung ituring na ang nasabing pangungusap ay buhat sa dalawang pangungusap na.

(16) Bumili ng kendi si Mario.

(17) Para sa bata ang kendi.

 

At pagkatapos ay gagamitin ang mga transpormasyong pag-uugnay (conjunction) at pagkakaltas (deletion). Halimbawa:

           (18)                        PS—1:                   -- Bumili ng kendi si Mario

                                           (i)            S à VP + NP1 + NP2

                                           (ii)           VP à Af + V

                                           (iii)         NP à T + N

                                           (vi)         Af à -um-

                                           (v)          V à bili

                                           (vi)         T à T1  / _____NP1

                                                                    T2 / _____NP2

                                           (vii)        N à NP1 / ___Aktor

                                                                     NP2/ ___ Object

                                           (viii)       T1 à si; T2à ng

                                           (ix)         NP1 à kendi ; NP2 àMario

 

                                           PS—2 Para sa bata ang kendi

                                           (x) S à PP + NP3

                                           (xi) PP à Prep + NP4

                                           (xii) NP à T + N

                                           (xiii) T à T3       / ____N3

                                                               T4      /____ N4

                                           (xiv) N à NP3   /____sa

                                                                NP4  / ____ang

                                           (xv) T3 à sa ; T4 à ang

                                           (xvi) N3 à bata; N4 à kendi

Pagkatapos ay gagamit tayo ng pangalawang set ng mga tuntuning transpormasyonal:

 

(19) Tpag-ugnay (Tconjunction)

 

S.A. of S1: VP—NP1---NP2
                                S2: PP—NP3
                              na ang N ng NP1 ay identical sa N ng NP2

S.C.        X1—X2 X3 X4 X5 à
                               X1—X2 X3 X4

Mario

si

kendi

bili

-um-

Af

V

T

N

T

N

S1

NP1

VP

NP2

Ang tinatawag na ‘tree of derivation’ ng pangungusap (13) ay maipapakikita nang gaya ng sumusunod:

                                20) PS—1

 

 

 

 

 

ng

kendi

ang

bata

para

Af

T

N

T

N

S2

NP4

VP

NP2

sa

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mario

si

bata

N

NP1

T

T

N

T

sa

para

kendi

-um-

Af

Prep

NP

NP1

S

VP

NP2

bili

N

                                               

                                                PS—3:

 

V

ng

 

 

 

 

 

 

Ang pangatlo at huling hakbang ay ang paggamit ng mga tuntuning morpoponemiko upang ang pandiwang ugat na bili ay malapian at maging bumili. Makapagbibigay tayo ng ganitong ganitong tuntunin.

(21) -um- + C1 V1 …---C1 + -um- + V1 …

na ang C1 at V1 ay ang mga unang katinig at patinig ng pandiwang bili.

4.       Ayon sa ASPECTS 1965

Upang napalabas ang pangungusap sa (13), kailangan ang sumusunod na inisyal na ‘base phrase-structure rule.’

(22) S à Prep P NP

 

Ang pormulasyon sa itaas ay nangangahulugang ang pangungusap ay maaaring muling sulatin at gawing dalawang parirala—pariralang panaguri (predicate phrase) at pariralang pangngalan (noun phrase). Ang pariralang panaguri ay ang bumili ng kendi para sa bata, samantalang ang pariralang pangngalan ay ang si Mario. Ang unang gumaganap bilang panaguri at ang huli ay bulang simuno ng pangungusap. Ang pariralang panaguri ay binubuo ng pariralang pandiwa na inirereprisinta ng bumili ng kendi at ng opsyunal na pariralang pang-ukol na inerereprisenta ng para sa bata. Ang pariralang pandiwa ay binubuo ng pandiwa  na inerereprisenta ng ng kendi. Ang pandiwa ay binubuo ng panlapi na inerereprisenta ng gilaping -um- at mga pandiwang ugat na inerereprisenta ng bili. Ang pariralang pangngalang ugat ng pantukoy (determiner) na inerereprisenta ng alinman sa ng, sa, o si, at pangngalan na inerereprisenta ng alinman sa kendi, bata, o Mario. Ang opsyunal  na pariralang pang-ukol ay maaaring muling isulat ng pang-ukol + pariralang pangngalan—para bilang pang-ukol at sa bata bilang pariralang pangngalan. Ang kategoryang N ay titiyakin sa pamamagitan ng paglalagay ng kaukulang mga katangian (features), tulad ng [+common] para sa pangngalang bata upang maiba ito sa pangngalang Mario na may katangiang [-common]. Ang pangngalang [+common] ay lalo pang matitiyak sa pamamagitan ng paglalagay ng mga katangiang [-human] para sa kendi at ng katangian [+human para sa bata. Magagamit pa rin ang iba pang mga katangiang tulad ng [+count] o [-count], [+ Masculine] – [-Masculine] [+transitive] o [+transitive], at iba pa.

Ang mga tuntunin, samakatwid, na maaaring magpalabas ng pangungusap na ating sinuri ay gaya ng mga sumusunod:

(23)                        (i)            S à Pred P ˆ NP1

                                (ii)           Pred P à VP ˆ (Prep P)

                                (iii)          VP à Verb ˆ NP2

                                (iv)         Prep P à prep ˆ NP3

                                (v)          Verb à Af ˆ VB

                                (vi)         NP à Det1 / Verb ˆ ____ N

                                (vii)        Det à   Det1 / verb ˆ ____ N

                                                                Det2 / Prep ˆ____N

                                                                Det3 / ___N

                                (viii)       VB à CS

                                (ix)         N à CS

                                (x)          [+ Det___] à [±count]

                                (xi)         [+counts] à [+ Animates]

                                (xii)        [+animates] à [±common]

                                (xiii)       [+human] à [±Common]

                                (xiv)       [+common] à [±Masculine]

                                (xv)        [+VB] à CS / ___NP]

                                (kendi, [+V, + ___ Object _ (Prep P) + Actor]

                                (Mario, [+N, + Det___, -common, + count, -animate])

                                                                                +common, + Masculine …])

                                (Mario, [+ N, + Det___, + Common, + Count, + Animate,

                                                                                +Human, …])

                                (para, [+Prep])

                                (si [+ Det, + ___Name]); ng/sa, [Det, + ___N1])

Ang tinatawag na ‘deep structure tree’ ng sinusuring pangungusap ay makikita sa ibaba:

S

Prep P

Prep P

NP1

N

-common +proper -Plural

si

+N -Common +Animate +Human +Masculine

Mario

. . .

. . .

Prep P

N3

+Common -Plural

Det

. . .

+N +Common +Count -Animate +Human -Plural

N

bata

. . .

VP

Verb

Af

VB

NP2

N

Det

+N +Common -Animate -Plural

Kendi

sa

+Common -Plural

ng

+VB +Trans.

ng

-um- +Begun +Completed

. .

. . .

. . .

. . .

. . .

-um-

bili

ng

kendi

para

sa

bata

si

Mario

An adjunction rule will attach the infix -um- to the VB bili, yielding bumili. And then the following optional NP movement rule or transformation may be performed: (Incidentally, all T-rules in the 1965 model are obligatory except for stylistic ones, such as this; hence, optional

S.D.:

[VP

Prep P]

NP

1

Prep P

2

3

S.C.:

VP

NP

Prep P

1

2

3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a.       Ang tinatawag na ‘tripartite component’ ng wika—‘syntactic component, phonological component, semantic component’—na matatagpuan sa modelong 1957 ni Chomsky ay matatagpuan din sa kaniyang modelong 1965.

b.      Kapwa sinasabi sa dalawang modelo na ang sintaksis at semantika ay magkahiwalay, bagama’t masasabi nating higit na pinag-uukulan ng pansin ni Chomsky ang semantika sa kanyang modelong 1965 upang maremedyuhan ang kahinaan ng kanyang modelong 1957. Sa kanyang modelong 1957 ay maaaring lumabas ang mga maling pangungusap na tulad ng Sincerity frightens the cat.  Sa kanyang modelong 1957 ay hindi mangyayari ang ganiton dahil sa kanyang idinagdag na subcategorization’ at ‘restriction rules.’ Sa ibang salita, ang kahulugan ng isang leksikon sa pangungusap ay nagiging tiyak sa pamamagitan ng paglalagay ng semantic component o lexical features, gaya ng makikita sa (23). Ang paggamit ng nasabing lexical features ay nagsisilbing pansala upang hindi lumabas ang tinatawag na deviant lexical terms o mga maling salita.

c.       Ang ‘base component’ sa modelong 1965 ay binubuo ng dalawang subcomponent’—categorial subcomponent at leksikon. Ang categorical subcomponent ay nagtataglay ng set ng mga tuntunin na masasabing katulad ng mga ‘phrase-structure rules’ sa modelong 1957. Sa kabilang dako, ang leksikon ay nagtataglay ng lahat ng wika na may kaya-kanyang impormasyong kinakailangan—syntactic, semantic, phonological—para sa wastong paggamit ng mga tuntunin.

May ilang pagkakaiba ang ‘categorial rules’ ng modelong 1965 sa ‘phrase-structure rules’ ng modelong 1957, gaya ng mga sumusunod: Una  , ‘categorial rules’ ng modelong 1965 ay hindi naglalagay ng mga salita sa tinatawag  na ‘underlying phrase marker,’ di tulad ng makikita sa mga tuntunin (iv)—(vi) ng (3) sa modelong 1957. Ikalawa, ang unang simbolong pangungusap (sentence) na lumilitaw lamang sag awing kaliwa ng mga tuntunin sa modelong 1957 ay matatagpuan na rin sag awing kanan ng mga tuntunin sa modelong 1965. Ang ibig sabihin, ang pangungusap sa modelong 1965 ay maaari nang mataasan ng karaniwan ay mas mababang ‘string,’ halimbawa ay ng ‘noun phrase, o pariralang pangngalan, gaya ng makikita sa ibaba:

 

                26) NP à (Det) + N (S)

 

d.          Sa modelong 1957 ay may binabanggit si Chomsky na sapilitan (obligatory) at di-sapilitan (optional) na mga transformasyon. Sa kanyang modelong 1965, ang mga ito’y naging sapilitan nang lahat, sapagkat ang ‘base structure’ a resulta ng antas na ‘deep structure’ ay nagbibigay ng instruksyon kung anong transpormasyon ang gagawin. Halimbawa, kapag natagpuan ang simbolong NEG sa ‘base structure’, ang ibig sabihin ay sapilitan ang ‘negativization.’ Dahil dito, Nawala na rin ang mga pangungusap na ‘kernel’ at ‘nonkernel’ na maituturing na leitmotif ng modelong 1957.

e.          Sa modelong 1965 ay hindi na rin binabanggit ni Chomsky ang ‘singulary’ at ‘generalized transformations.’ Sa halip ang ibinigay niya ay mga ‘phrase markers’ na kilala rin sa tawag na ‘structural trees.’

f.           Tulad ni Chomsky sa kanyang modelong 1965 ay pinanindigan din niyang ang transpormasyon ay hindi nakapagbabago sa kahulugan ng orihinal na pangungusap. Subalit nang sumunod na mga taon ay nagbagong-isip si Chomsky, lalo nan ang tumanggap siya ng mga puna tungkol dito. Ayon kay Jackendoff, isa sa kanyang mga eskwela, nagbabago ang kahulugan ng pangungusap na nasa ‘active voice’ kapag ito ay ginamitan ng transpormasyon at ginawang ‘passive.’ May pagkakaiba sa kahulugan, ayon kay Jackendoff ang dalawang sumusunod na pangungusap:

27) Many men read few books.

28) Few books are read by many men.

Sa bahaging ito’y nakapagbibigay tayo ng higit na simpleng halimbawa upang maipakita na ang transpormasyon ay sadyang nakapagpapabago ng kahulugan. Tingnan ang mga sumusunod:

                    29) Tumatakbo ang bata

                     30) Tumatakbo ba ang bata?

                Ang (29) ay isang pangungusap na ‘declarative.’ Ang (30) ay naging pangungusap na patanong pagkatapos gamitan ng ‘question transformation’ Pansinin na magkaiba na ang kahulugan ng dalawang pangungusap. Sa unang pangungusap ay tiyak na tumatakbo ang bata. Ngunit sa ikalawang pangungusap ay maaaring tumatakbo o hindi ang bata.

g.          Ang deep structure na pinasimulan ni Chomsky sa kanyang modelong 1965 at tumanggap din ng napakaraming pun amula sa mga semantisista. Ang ‘deep structure’ diumano ay hindi na kailangan. Ang modelong 1957 ni Chomsky na walang ‘deep structure’ ay hindi tumanggap ng gayong puna.

4.28 Ang dalawang modelo ay kapwa nagbibigay-tuon sa sintaksis. Sa ibang salita, ang pokus ay sintaksis nagsisimula ang pagsusuri. Ang pagkakaiba lamang ng dalawang modelo ay ito: Sa modelong 1957, ang pagsusuri ay walang direksyon, di-sistematiko; mula sa sintaksis, di natin matiyak kung anong hakbang naman ang dapat isunod o kung saan titigil. Samantala, sa modelong 1965, ang pagsusuri ay mas sistematiko.

h. Di-iilang mga palaaral ang naniniwalang hindi napabuti ng modelong 1965 ang modelong 1957. Sa katunayan, maraming nagsasabi na higit na konsistent si Chomsky sa kanyang modelong 1957 kaysa kanyang 1957. Kung sabagay,naniniwala rin ang manunulat na ito na ang ideya ni Chomsky tungkol sa ‘deep structure’ ay hindi makatotohanan, walang ‘direct psychological reality.’ At sapagkat ang ‘deep structure’ ay nagsisilbing pabigat sa modelong 1965, maaaring una pang lilipas ang modelong 1965 kaysa modelong 1957.

E. Implikasyon sa Pagtuturo ng Dalawang Modelo.

5.1 Ang isang mag-aaral na walang pagkagusto sa matematika ay tiyak na hindi rin magugustuhan ang teoryang panggramatika ni Chomsky. Napakahirap paniwalaan na ang mga modelong matematika sa wika ay higit na Mabuti kaysa mga modelong di matematikal.

Malamang na ang binubuo ni Chomsky ang kanyang modelo ay iniisip niya balang araw ay maaaring maisubo sa computer ang kanyang mga pormula upang magamit sa pagsasaling-wika, lalo na kung inasaalang-alang na noong mgapanahong bubuin niya ang nasabing teorya ay nasa ‘mathematical theory of formula languages’ ang kanyang intere. Hanggang sa mga panahong ito ay wala pang naiimbentong ‘computer machine’na makapagsasalin nang maayos sa isang mensahe mula sa isang wika tungo sa isa pang wika. Ang dahilan ay sapagkat ang computer ay umaasa lamang sa mga tiyak na impormasyon isinusubo rito, kaya’t kailanman ay hindi nito mapapantayan ang malikhaing isip ng tao. Ang isang computer, halimbawa, ay lalabas na istupido sa pagsasalin ng mga ekspresyong idyomatiko. Kailanman ay hindi makalilikha ang agham ng isang computer na makapapantay sa computer na nilikha ng Diyos—ang isip ng tao.

5.2 Hindi makita ng manunulat na ito ang implikasyon ng mga modelo ni Chomsky sa pagtuturo ng wika, lalo na sa mababang paaralan na hindi pa lubos na natututuhan ng mga mag-aaral ang wikang pinag-aaralan. Ang mga modelo ni Chomsky ay lubhang masalimuot, matematikal, at di matipid. Kung sabagay, nang buuuin ni Chomsky ang kanyang mga modelo ay hindi naman niya iniisip na ang mga ito’y maaaring magamit sa loob ng silid-aralan.

Maaari marahil magamit ang nasabing mga modelo sa mataas na antas nap ag-aaral sa wika, lalo na ng mga mag-aaral na matatalino at saw ana sa paggamit ng mga modelong istruktural. Sa gayon ay mahahamon ang katalinuhan ng nasabing mga mag-aaral sapagkat ang mga modelo mismo ay mga aralin nang dapat pag-aaralan, mga araling higit na mahirap sap ag-aaral sap ag-aaral mismo ng wika.

Sa bahaging ito ay mapatutunayan natin na sa kasalukuyan ay wala pa tayong modelong panggramatika na maayos na magagamit sa ating pagtuturo ng wika, Matangi sa kasalukuyannating ginagamit na mga modelong istruktural. Ang ginagawa lamang natin ay ang mangopya ng mga kalakaran sa ibangbansa, lalo na sa Amerika. Ang kailangan natin ay isang modelong pampagtuturo na angkop sa natatanging kakayahan ng ating wika. Naniniwala ang manunulat na ito na bawatmodelong panggramatika ay may sariling kinaangkupan.

Sa wakas, dapat linawin dito na hindi nilalayon ng manunulat na ito na lubusan nang maisantabi ang mga modelo ni Chomsky kung tungkol sa pagtuturo ng wika ang pag-uusapan. Marahil ang magagawa nating mga guro ng wika ay modipikahin ang mga modelong nabanggit, gawing simple hanggat maaari. Sapagkat, anong malay natin, baka sa dakong huli ay makakalikha tayo ng modelongpanggramatika na matatawag nating sariling atin.

V.    MGA KASANAYAN:

A.      Panuto: Ipaliwanag ang ga sumusunod:

1.        Ano ang nangingibabaw na modelong panggramatika sa Amerika bago lumabas ang modelong transpormasyonal ni Chomsky? Sino ang kinikilalang pinakaama o pinakapangunahing tagapagpalaganap nito?

2.       Ano ang maituturing na pinakapangunahing pagkakaiba ng istrukturalismo at ng semantisismo?

3.       Bakit sinasabing sina Bloomfield ay may phonetic bias?

4.       Sa anong antas ng wika nagsisimula ang pagsusuri ng wika batay sa mga modelo ni Chomsky? Sa anong antas naman nagsisimula ang pagsusuri ng wika batay sa mga modelong istruktural? Aling paraan sa palagay mo ang higit na mabisa?

5.       Ano ang pangunahing kahinaan ng modelong 1957 ni Chomsky (Syntactic Structure)? Sa iyong sariling palagay, nareremedyuhan kaya ito sa kanyang modelong 1965 (Aspect of the Theory of Syntax)? Ipaliwanag ang iyong sagot.

6.      Bakit sinasabing ang mga modelo ni Chomsky, sa katotohanan, ay istruktura pa rin?

7.       Bakit may kahirapang gamitin sa loob ng silid-aralan ang mga modelo ni Chomsky?

8.      -10. Paghambingin ang dalawang modelo ni Chomsky? Anu-ano ang pagkakatulad? Anu-ano ang pagkakaiba?

B.      Panuto: Gamit ang mga pangungusap sa ibaba, gawan ito ng pagsusuri gamit ang dayagram na makikita sa ASPECTS 1965 ni Chomsky.

1.        Sumayaw si Jenny sa Patimpalak para manalo.

2.       Natalo si Nomar sa paligsahan.

3.       Nagsimba ang mag-anak tuwing lingo

4.       Nagdaasal kami bago matulog upang gabayan ng Poon.

5.       Mahilig kaming manood ng Cardo bago matulog.

VI.      PAGSUSULIT:

Panuto: Ang pagsusulit na ito ay tatangkain na sasagutan sa aplikasyong Edmodo. I-click lamang ang loob ng bilog kahanay ng napiling kasagutan.

1.        Ano ang nagingibabaw na modelong panggramatika sa amerika bago lumabas ang modelong transformasyonal ni Chomsky?

a.       ASPECTS 1965

b.      STRUCTURES 1957

c.       Mathematical Theory

d.      Istrukturalismo (Tamang Sagot)

2.       “Ang pagkakaiba-iba ng tunog ay pagkaiba-iba rin ng kahulugan na winika ni _______?

a.       Bloomfield (Tamang Sagot)

b.      Chomsky

c.       Harris

d.      Chafe

3.       Siya ang nakilala sa kanyang ‘philosophical reductionism’?

a.       Bloomfield

b.      Chomsky

c.       Harris

d.      Chafe (Tamang Sagot)

4.       Sa aklat ni Chomsky ay nagpapakita siya ng isang modelo, isang paraan ng paglalarawan ng ‘competences’ na inilarawan ni Humbolt na _______?

a.       form (Tamang Sagot)

b.      leksikon

c.       semantika

d.      sentaksis

5.       Sa modelong ito, tiningnan ni Chomsky na ang wika ay sa paraang matematikal?

a.       ASPECTS 1965

b.      STRUCTURES 1957 (Tamang Sagot)

c.       ISTRUKRURALISMO

d.      PHILOSOPHICAL REDUCTIONISM

6.      Ang modelong panggramatika ni Chomsky ay tinawag na ‘phrase structure’ na nagbibigay tuon sap ag-aaral ng ________?

a.       Leksikon

b.      Semantika

c.       Sentaksis (Tamang Sagot)

d.      Ponolohiya

7.       Sa pamamagitan ng _________________ ay tinangka ni Chomsky na remedyuhan ang alam ng karamihang kakulangan sa modelong IC sa pamamagitan ng paggamit niya ng mga transpormasyon?

a.       Phrase structure (Tamang Sagot)

b.      Sentence Structure

c.       Clause Structure

d.      Phoneme Structure

8.      Ang pangalawang component ng modelo ni Chomsky ay binubuo ng mga tuntuning ___________?

a.       Transformational (Tamang Sagot)

b.      Permulasyon

c.       Adjunction

d.      Conjoining

9.      Ito ay tumutukoy sa pagbabagong ayos ng mga salita sa isang pangungusap?

a.       Transformational

b.      Permulasyon (Tamang Sagot)

c.       Adjunction

d.      Conjoining

10.    Ito ay ang tawag sa pagdaragdag ng mga salita sa pangungusap?

a.       Transformational

b.      Permulasyon

c.       Adjunction (Tamang Sagot)

d.      Conjoining

11.     Ito ang pagsasama ng dalawang salita sa isang pangungusap?

a.       Transformational

b.      Permulasyon

c.       Adjunction

d.      Conjoining (Tamang Sagot)

12.    Pagbuo ng pangungusap mula sa dalawang pangungusap, na ang isang, tuntuning transpormasyonal ay nagagamit sa dalawang ‘phrase markers?

a.       Transpormasyong component

b.      Transpormasyong Morphophonemic

c.       Transpormasyong singulary

d.      Transpormasyong generalized (Tamang Sagot)

13.    Sa pamamagitan nito ay naremedyuhan ni Chomsky ang kakulangan sa una niyang modelong panggramatika?

a.       Istrukturalismo

b.      Structure 1957

c.       Aspects 1965 (Tamang Sagot)

d.      Philosophical Reductionism

14.    Sa prosesong pagdaraanan ng pangungusap na ito ay nagsasabi kung papaano bigkasin ang isang tunog?

a.       Ponolohiya (Tamang Sagot)

b.      Morpolohiya

c.       Sentaksis

d.      Semantika

15.    Sa prosesong pagdaraanan ng pangungusap ay nagsasabing kung ano ang ibig sabihin ng isang salita?

a.       Ponolohiya

b.      Morpolohiya

c.       Sentaksis

d.      Semantika (Tamang Sagot)

16.    Sa modelong 1965 ay tinangka ni Chomsky na remedyuhan ito sa pamamagitan ng paglalagay ng _____________?

a.       Phrase structure

b.      Semantic Component

c.       Distinctive features (Tamang Sagot)

d.      Subcategorization

17.    ‘Bumili ng kendi si Mario para sa bata.’ Sa pangungusap alin ang tinatawag na pariralang pang-ukol?

a.       Bumili ng kendi

b.      Si Mario

c.       Kendi si Mario

d.      Para sa bata (Tamang Sagot)

18.    Sa pangungusap na halimbawa, alin ang tinatawag na pariralang panaguri?

a.       Bumili ng kendi si Mario

b.      Para sa

c.       Kendi si Mario

d.      Bumili ng kendi (Tamang Sagot)

19.    Ang mga sumusunod ay ang ginamit na determiner sa pangungusap, alin ang hindi kasali?

a.       Ng

b.      Para (Tamang Sagot)

c.       Si

d.      Sa

20.   Sa pangungusap, alin ang pariralang pangngalan?

a.       Bumili ng kendi

b.      Kendi si Mario

c.       Para sa

d.      Si Mario (Tamang Sagot)

21.    Sa pangungusap, alin ano ang ginamit na pariralang pandiwa?

a.       Bumili ng kendi (Tamang sagot)

b.      Si Mario

c.       Ng bata

d.      Para sa

22.    Ang mga sumusunod ay ang tinatawag na tripartite component, alin ang hindi?

a.       Syntactic component

b.      Morphological component (Tamang Sagot)

c.       Phonological Component

d.      Semantic component

23.   Pinag-uukulan ang ______________ sa modelong 1965 ni Chomsky?

a.       Ponema

b.      Morpema

c.       Sentatika

d.      Semantika (Tamang Sagot)

24.   Ito ay nagtataglay ng lahat ng salita ng wika na may kanya-kanyang impormasyong kinakailangan?

a.       Phrase structure

b.      Leksikon (Tamang Sagot)

c.       Syntactic Component

d.      Phonemic phrase

25.   Ang dalawang modelo ni Chomsky kapwa binibigyang tuon ang pokus sa _________?

a.       Ponema

b.      Morpema

c.       Sentaksis (Tamang Sagot)

d.      Semantika

 

Wakas ng Pagsusulit

VII.    SANGGUNIAN:

      Santiago, Alfonso O. (1979). Panimulang linggwistika sa Pilipino. REX Book Store. Maynila

      https://dokumen.tips/reader/f/panimulang-linggwistika